banner
Pagina in afdrukformaat
Neuwerk
ROUTES LANGS NEUWERK door Tom van Oven

( Berichten 42, juni 2001)

Zie ook van zijn hand in vorige Berichten of op deze website het stuk WANGEROOGE VOORBIJ. Tom en Marja zijn ervaren Wadvaarders, a/b van Kluut, Southerly 101, ophaalbaar midzwaard, minimale diepgang 75 cm.

Als je via het wad naar het Noord-Oostzeekanaal vaart passeer je het weidse stuk wad tussen Wangerooge en de Elbe. Het traject tussen de Weser en de Elbe is niet in één tij te overbruggen. Dat betekent dus "overtijen" in een haven of op het wad. Echt geschikte havens zijn er niet aan dit stuk van de noordduitse kust. Ze vallen ver droog; je kunt er pas zo laat in het tij weg dat je nergens meer komt. Het meest geschikt is dus: voor anker en droogvallen. Bij het eiland Neuwerk, vlak bij de Elbe, zijn daar een aantal plekken voor.

Overigens is een bezoek aan Neuwerk zonder meer de moeite waard. Je hebt het eiland in ongeveer anderhalf uur gezien. Behalve ankerplekken kent Neuwerk beperkte aanlegmogelijkheden. Aan de zuidkant is de zeer ondiepe Bauernhafen. Alleen bij hoogwater staat er 70 cm boven het slik. Wij hebben er nooit met ons schip gelegen. Maar de haven wordt wèl gebruikt door platbodems. Aan de westkant van het eiland is een houten aanlegsteiger, de Nigeoge brücke. Een steendam houdt de ergste golfslag uit het westen bij de brug weg. De brug wordt ook gebruikt voor bevoorradingsschepen. Je valt er bij half tij geheel droog en de bodem is erg ongelijk, met kuilen. We hebben er wel eens een nacht gelegen. En ook wel eens een uurtje naast een groot schip om het eiland even op te gaan. Het eiland Neuwerk is bezit van de stad Hamburg. Het eiland is in de 13e eeuw door Hamburg versterkt. De stad wilde daarmee de vrije vaart over de Elbe verzekeren. Er staat een grote vierkante stenen toren op. De toren is te beklimmen en biedt vooral bij laagwater een prachtig uitzicht. Verder is er een kleine winkel, een kantoortje en expositie van de natuur- en vogelbeschermingsvereniging Jordsand en een eenvoudig restaurant op het eiland. Het eiland wordt bezocht door dagjesmensen die vanuit Cuxhaven met een veerbootje (de Flipper) tegen hoogwater er naar toe varen. Tegen laagwater komen er vanaf de vaste wal dagjesmensen die met wagens getrokken door paarden of een tractor via de Wattenweg over het drooggevallen wad komen.


Foto: Marja Ringers
Wattenweg naar Neuwerk met vluchtkooien

Er zijn twee routes die over dit laatste stuk wad naar de Elbe leiden: de officiële en de alternatieve. Voor beide routes geldt dat na de passage van Neuwerk altijd om de Leitdamm gevaren moet worden die vanaf Cuxhaven zo’n 5 mijl in nw-richting de zee in steekt. Ten nw van de kop van deze Leitdamm moet de zeer ondiepe Mittelgrund (branding!) worden gepasseerd. In theorie zou je bij hoogwater met een platbodem over de Leitdamm heen kunnen varen. Wij hebben het nooit gedaan omdat we het toch te riskant vinden. Maar het gevolg is dat je een stukje op open zee vaart.

De officiële (en meest bevaren) route loopt in een wijde boog langs de oostkant van Neuwerk. Dus tussen Neuwerk en de vaste wal. Vanaf de roodwitte bolton Ostertill/Weser-Elbe wordt in oostelijke richting het Bakenloch ingevaren. Het vaarwater is betond met rode tonnen. Soms stroomt het zo hard dat de tonnen geheel onder water worden getrokken! Op de platen aan bb staan open prikken. Aan het eind van het Bakenloch begint een prikkenbaan, die over het wantij leidt. Vlak voor het droogvallende stuk en voor het kabelveld kan goed worden geankerd (A), een redelijk beschutte (droogvallende) plek, maar te ver van het eiland af om er heen te lopen. Wèl geschikt om de nacht door te brengen. Over het wantij loopt de Wattenweg, afgezet met boompjes en vluchtkooien. Na het wantij kan eveneens worden geankerd (B), maar vaar niet te ver door na het wantij. Er staat veel stroom in deze priel en de zandbodem is op veel plaatsen niet vlak. De prikkenbaan komt uit op het Neuwerker Fahrwasser. Daar gaat de rode betonning ook weer verder. Verschillende keren hebben we hier tussen de eerste twee rode tonnen (C) voor anker gelegen om op gunstig tij voor de Elbe te wachten. Deze plaats vinden we minder geschikt om te overnachten: naar het nw open en een stevige (Elbe) stroom. Wèl kun je er bij laagwater prachtig tussen de zeehonden zwemmen. Het Neuwerker Fahrwasser moet zo’n 3 mijl (meestal tegen stroom) worden bevaren. Na ronding van de Leitdamm en de Mittelgrund vaar je dan de Elbe op.

De alternatieve route loopt vlak langs de westkant van Neuwerk. Deze route is wat korter dan de eerste route. Daar staat tegenover dat hij voert over het hoge Inselwatt. De diepte is wat minder, maar met ons schip van 70 cm zijn we er toch altijd met gemak overheen gekomen. Bij de roodwitte bolton Ostertill/Weser-Elbe ga je nu niet oostwaarts maar je steekt de Ostertill over in noordelijke richting. Daar komt het Neuwerker Loch uit op de Ostertill. De drempel is ondiep. Maar in het Neuwerker Loch blijft ook bij laagwater water staan. Volgens de zeekaart is het Neuwerker Loch niet beprikt. In werkelijkheid staan er open prikken aan de nw kant. Het Neuwerker Loch biedt een goede ankerplek met water onder de kiel (D) en beschutting van het Wittsand en Scharhörn. Het Neuwerker Loch loopt dood op het Neuwerker Inselwatt. De route is beprikt en voert ten noorden van de steendam langs naar de aanlegsteigers. Aan de zuidelijke steiger kan worden aangelegd (E). Tussen de steiger en de steendam kan ook worden geankerd. Direct onder de zuidwest punt van het eiland hebben we ook prachtig gelegen. Je valt snel droog op hard zand en loopt zo naar het eiland. Let alleen op want er kunnen daar kleine dammetjes met rijshout onder water zitten. 500 meter verder naar het oosten ligt de Bauernhafen (F). De route naar de Elbe loopt verder langs de westkant van Neuwerk. Je passeert aan sb een enorme radartoren die het verkeer op de Elbe regelt en aan bb het Nordbake. De open prikken staan nu aan de oostkant van de geul. Een goede plek om gunstig tij voor de Elbe af te wachten is een stukje ten noorden van deze radartoren (G). Na een mijl of twee kom je uit op het diepe Neuwerker Fahrwasser en vandaar vaar je zo de Elbe op.

De keuze tussen beide routes hangt af van de omstandigheden. Wil je Neuwerk een keer bezoeken dan ligt de route langs de westkant voor de hand. Met een iets dieper stekend schip zou ik de officiële route langs de oostkant kiezen. Vanzelfsprekend moet je met je schip zonder problemen kunnen droogvallen. ’s Nachts voor anker bij Neuwerk in een rustige zomernacht is een bijzondere ervaring. Geluiden van stromend water, vogels en de zware dreun van de motoren van de zeeschepen die vlakbij de Elbe op en af varen.

Tom van Oven

Noot Webmaster

Voor meer en aanvullende informatie over het gebied rond Neuwerk en over de geleidedam van de Elbe, klik hier