banner
Pagina in afdrukformaat
Introductie digitaal wadvaren

Op de jaarvergadering januari 2009 heeft Hans Fix de workshop "Digitaal Wadvaren" gegeven. Naar aanleiding hiervan heeft hij dit artikel geschreven. 
Waarschuwing: buiten de tonnen kan het ondiep zijn, dus doe dit alleen als het kan. Verder is het kaartfragment oud en niet geschikt meer voor navigatie.

Inhoud

Digitaal Wad
Het wad is eigenlijk ook wel een beetje digitaal, in de jaren tachtig toen de computers wat meer rekenkracht kregen dan 1+1 = 10, kwamen mensen erachter dat je met heel simpele formules, heel ingewikkelde structuren kon beschrijven (fractals). Een voorbeeld daarvan is bijvoorbeeld de Mandelbrot-reeks. Een formule van een paar regels en een heel ingewikkelde structuur met een prachtige schoonheid die er door wordt beschreven!
Kijk maar eens:

En misschien is het wad wel net zo digitaal, immers ook daar geldt als je inzoomt op de plaatjes van het wad zie je ook daar steeds weer die herhalingen:
Op hoog niveau de regelmaat van de 5 eilanden en de zeegaten ertussen:

Zoomen we in dan zien we de grote vertakkingen, bijvoorbeeld in het Lauwersmeer:

Nog verder ingezoomd, ook kleine prielen zijn net zo grillig:

En tot slot, het randje van de plaat, weer dezelfde structuur:

't Is dat een zandkorrel niet kleiner is, anders zou je nog verder kunnen inzoomen..
Dus blijft alleen nog de vraag: Wie heeft de formule (van minder dan een A4-tje).

Maar natuurlijk is niet alleen het Wad digitaal, ook wij zijn inmiddels aardig digitaal, neem alleen deze website al. Een en al Wad, en een en al digitaal. Hoe kunnen wij nog meer digitaal van het Wad genieten?
Persoonlijk gebruik ik daarvoor Google Earth. Een prachtig programma met luchtfoto- en/of satelietopnames. Op de jaarvergadering nog zonder ondersteuning van GPS, maar de nieuwste versie heeft dat inmiddels ook! Wat kan je er allemaal mee?

De taal
Allereerst even de taal die door bijna alle digitale applicaties wordt gesproken: GPX, dat spreken bijna alle computerprogramma's en ook Google Earth kan er goed mee overweg, al gebruikt deze laatste weer KML als taal bij het saven. Een vertaalprogrammaatje is dan ook vaak onontbeerlijk om het een naar het ander te vertalen. Zelf gebruik ik daarvoor GPSBabel dat is een gratis programma (waar eventueel een bijdrage wel op prijs wordt gesteld), die een einde kan maken aan de digitale babylonische spraakverwarring. Het programma kan GPX en KML omzetten naar en van uw eigen GPS-formaat, en ook zelfs rechtstreeks ermee communiceren. Meer daarover vindt u in de handleiding van het betreffende programma.

Routes zichtbaar maken
Het eenvoudigst om mee te beginnen is het zichtbaar maken van uw routes:
Sluit uw GPS aan op de computer, start Google Earth, onder extra vind u de optie GPS, selecteer welke gegevens u precies wilt en wat voor gps u hebt, en druk op importeren. Als het goed is ('t kan even duren, 't gaat soms niet zo snel) verschijnt daarna de track in beeld die u in de GPS had staan. Leuk om even te kijken waar u langs bent gevaren, of misschien met de fiets langs bent gekomen. Lukt dit niet dan kunt u met GPSBabel ditzelfde doen, en daarna de gegevens laten opslaan als GPX of KML. Als u daarna het opgeslagen bestandje vanuit de Windows verkenner naar Google Earth sleept, dan moet het ook automatisch getoond worden.

Geulen vinden
Waar Google Earth ook heel mooi voor te gebruiken is, is het vinden van geulen. Nou hoor ik u meteen al roepen: "Ja maar, het Wad is zo veranderlijk, dat kan al lang weer veranderd zijn in vergelijking tot de foto's. En er gaat niets boven een goed bijgewerkte kaart. Natuurlijk is dat zo, alleen wordt van die kaart ook maar eens in de vijf jaar de achtergrond kleur bijgewerkt, en staan daar vooral de minst gelode dieptes op. Als u net om dat bultje heen kunt varen, en in het (niet op de kaart staande) geultje kunt blijven, bent u spekkoper! Natuurlijk beveel ik dit niet aan voor kieljachten, en andere schepen die moeite hebben met droogvallen. Echt, u zult weleens een keer de bodem voelen of wat te snel vastlopen, maar ik neem aan dat u daarvoor toch ook een beetje op het Wad bent?
Het interpreteren van de foto's van Google Earth verdient echter nog wel wat uitleg. Over het algemeen kan je zeggen, blauw is geul, wit of groen is plaat. Echter de geulen tussen de eilanden zijn wel 20 meter diep en zien er bij mij net zo blauw uit als de kleinere geultjes. Daar kunt u dus niet zo een twee drie van op aan. Gebruik de foto's dus altijd in combinatie met wat u om u heen en op de dieptemeter ziet. Het is namelijk wel heel goed mogelijk om het verloop van een geultje te zien.

Even een oefening: hier (met rechtermuistoets klikken op hier, en dan koppeling opslaan kiezen) staat een gpx bestandje, als u die opslaat op uw computer en vervolgens het bestandje sleept naar Google Earth, dan wordt  er een route getoond onder Schiermonnikoog door. We waren hier al vaker langs gevaren, en wisten dat het daar nog redelijk diep was (60-80 cm tja diepte is relatief :-) ). Via Google Earth konden we nu ook zien hoe het eigenlijke geulverloop was, en dat het diepste punt van de geul veel zuidelijker lag dan dat wij altijd aannamen. In de geul staat bij NAP nog 20 cm water!

Overlay toevoegen
Een van de mooiste functies van Google Earth is wel de overlay functie. Even weer een oefeningetje: download dit bestand (rechter muistoets etc) en save het. Vervolgens in Google Earth: selecteer Tijdelijke plaatsen, en kies onder Toevoegen-> Beeld overlay (Ctrl-Shft-O). Kies het net gedownloade bestand, en vul bij locatie in: Noord 53 graden 31 minuten (Die tekentjes kan ik her even iet vinden maar die staan er al wel) Zuid 53 graden 25 minuten Oost 6 graden 23 minuten 3.13 seconden, West 6 graden 15 minuten. En druk op OK. Als het goed is staat er nu een kaartje geprojecteerd over de foto van Google Earth heen. Met de schuif links onder Plaatsen kunt u de transparantie instellen, zodat u foto en kaart heel goed kunt vergelijken. Ook kunt u nu heel goed zien dat Rijkswaterstaat maar een klein deel van de geulen heeft ingetekend, en een nog kleiner deel maar heeft betond.

Routes plannen

Maar ja, zo'n geul op de foto is leuk maar hoe krijg ik die in m'n GPS?
Weer een oefening: een eigen route tekenen in Google Earth en dan naar de GPS transporteren.
Selecteer links: "Tijdelijke plaatsen" Selecteer dan uit het menu "Toevoegen->Pad" (Ctrl-Shft-T), en geef het geheel een naam, druk nog niet op OK. Klik nu met het viziertje enkele punten op de kaart, er ontstaat nu een lijn of pad.  Druk nu op OK.
Vervolgens rechtsklikken op de nieuwe naam die u hem gegeven hebt en klikken op "Plaats opslaan als..." Kies als formaat maar KML dat is ook redelijk universeel. Nu met GPSBabel omzetten of uploaden naar uw GPS, lees hiervoor de handleiding van GPSBabel. Als het goed is hebt u nu de track die u hebt getekend in uw GPS staan en kunt u eventueel zo deze track navaren om te kijken of uw waarnemingen via Google Earth overeenstemmen met de werkelijkheid. Ook hier geldt natuurlijk het gezonde wadvaardersverstand gebruiken, zelf opletten of het klopt en niet bang (hoeven te) zijn om vast te lopen en als er vogeltjes staan, kunt u er vast niet varen!

Tonnetjes plotten in Google Earth
Om een mooi overzicht te krijgen waar de geulen nou precies liggen kunt u ook de tonnen in Google Earth laten plotten. Hiervoor hebt u wel een bestand nodig met die tonnetjes er in en die kunt u bij www.filo.nl aanschaffen. Verder gaat dat op precies dezelfde manier als een track zichtbaar maken. Gewoon het bestand in GPX formaat naar Google Earth slepen.