banner
Pagina in afdrukformaat
Ankers de next generation

Door Gerke Brouwer, behandeld op de regiobijeenkomst in 2006

Ons eigen Poolanker van ruim 30 kilo met 50 meter ketting verleent al meer dan 10 jaar uitstekende diensten. Regelmatig tijdens ons zeldzame slecht weer op het Wad, maar ook in een Finse baai met bijna 24 uur windkracht 7-8. Maar behalve die ene keer met NW 5-6 in de kom bij Enkhuizen. Lagen we 's nachts zomaar ongewild in een box van de Compagnieshaven. En dat is het terugkerend verhaal van veel mensen die ik na mijn spreekbeurten over ankeren sprak. "Mijn anker laat me nooit in de steek, behalve toen…. En dan komt hun verhaal.

Voor bootjesmensen is het na gedane scheepsarbeid goed toeven achter het anker. De wind flauwt af en dankzij de zomertijd schijnt de zon speciaal voor ons een uur langer. In het zuidwesten staat sinds een paar uur wel hoge bewolking, maar de kanaalrat ligt volgens de laatste berichten nog bij Lands' End. Je staat voldaan op de plecht en denkt: "Hoeveel ketting steken we vandaag? De keuze voor het anker heb je al jaren geleden gemaakt en speelt op dat moment geen prominente rol in je gedachten.

Maar er is nieuws onder de zon….


De varende mens Gerke met poolanker op zijn Blauwe Vinvis

Hoe het was

Sinds de varende mens in de Oudheid van China tot de Middellandse Zee en in het noorden bij de Vikingen, stenen aan een touw overboord zette om zijn schepen aan het zeebed te verankeren, is er het nodige veranderd. Van de vaak enorme stokankers uit de Gouden Eeuw tot het stokloze anker van na ±1850. En in de vorige eeuw, meer en meer georiënteerd op jachten, het Pool, het Danfort, het Britany, het Fortress, het Bruce, het CQR en het Delta anker, in allerlei variëteiten, kwaliteiten en vast nog veel meer. Kenmerk van al die 'traditioneel moderne' ankers is dat zij allemaal eerst krabben en dan, zodra er een voldoend hoge kracht op wordt uitgeoefend, uitbreken. We noemen dat instabiele ankers.

De drempelwaarde voor uitbreken kan hoog zijn. Als je een dergelijk anker gebruikt, kan het heel goed dat je nog nooit in de buurt bent gekomen van de drempel en je voor je idee achter een prima presterend anker ligt. Als toch door een samenloop van omstandigheden -wind, stroom, slechte ankergrond- het anker uitbreekt, neemt de houdkracht dramatisch af. In feite is dan het gewicht van anker en ketting/lijn het enige dat je schip nog in bedwang houdt. En juist op die momenten zijn de randvoorwaarden voor opnieuw ingraven in ieder geval een stuk slechter dan toen je gecontroleerd voor anker ging. Sommige van de genoemde ankers weten zich bij tests opnieuw in te graven, overigens lang niet altijd, de rest laat het afweten. Iedere keer! Graaft een anker opnieuw in, dan herhaalt zich het proces.

De volgende generatie

De stabiele ankers. De niet uitbrekende 'moderne moderne' ankers. Natuurlijk heeft ieder anker zijn grens. Ook de 'moderne moderne' ankers krabben als je er hard genoeg aan trekt. Het verschil is dat deze ankers niet uitbreken, alle andere wel. Bij 'moderne moderne' ankers wordt de grenswaarde vooral bepaald door het oppervlak van het blad, of beter nog de massa (zee)bodem die zich (in de trekrichting) boven het anker bevindt. Dat kan aardig oplopen, zodat er ook bijzondere eisen aan de sterkte worden gesteld. Het gewicht van het anker zelf speelt bij de 'moderne moderne' ankers een ondergeschikte rol. Een zwaarder schip, of (gemiddeld) zwaardere omstandigheden waaronder wordt geankerd, vragen om meer houdkracht. Dat leidt tot de keuze voor een groter, sterker en dus alleen daarom zwaarder anker.

In 1999 kwam Spade, voor zover mij bekend, als eerste met het concept van een anker met concaaf vormgegeven blad. Het Spade anker won direct diverse prijzen, onder andere op de botenbeurs van Parijs, vanwege de spectaculair betere eigenschappen ten opzichte van de bestaande (jacht)ankers. Het is dus niet verwonderlijk dat andere fabrikanten zich ook op de productie van dergelijke ankers hebben gestort. Ik noem er drie, het Spade anker, in feite de 'moeder van de 'moderne moderne' concave ankers', het Rocna anker en het Manson Supreme anker. die elkaar qua eigenschappen van ankeren niet veel ontlopen.

Het Spade, het Rocna anker en het Manson Supreme anker

  • Alle drie zullen ze op Nederlandse en Waddenbodems van zacht tot hard onder alle omstandigheden ingraven binnen een afstand gelijk aan hun eigen lengte.
  • Ze zullen alle drie diep ingraven. Hoe dieper het anker ingraaft, hoe zwaarder de bodemmassa boven het anker, hoe groter de houdkracht.
  • Ze zullen onmiddellijk houdkracht genereren, maar de normale regels voor de lengte van de ketting/lijn blijven van kracht.
  • Ze bieden maximale houdkracht zonder te krabben. Houdkracht is de resultante van bladoppervlak, bladprofiel en de diepte van ingraven.
  • Bij draaiing van wind of tij, draaien ze alle drie onder de grond. Dus zonder uit te breken.
  • Op een harde, rotsachtige bodem zullen ze door hun vorm gemakkelijk achter uitsteeksels e.d. blijven haken en ook daar houdkracht bieden.
  • Ze zijn sterk genoeg om de grote krachten die erop kunnen worden uitgeoefend, te weerstaan.
  • De ketting/lijn kan deze ankers niet onklaar maken.
  • Ze zijn er in gegalvaniseerd staal, rvs en aluminium.
  • Ze zijn niet goedkoop en last but not least
  • Ze genereren ruimschoots de gemoedsrust van een bewezen goed anker.

Het Bügel anker
Het CQR anker


Het Claw  anker


Het delta anker

 
Het  FOB anker
 
 
Het Océane anker
 
Het Rocna anker
 
Het Spade anker
 
Het Sword anker

Nog een paar specifieke kenmerken

  • Het Spade anker is in de punt verzwaard met lood, om de punt naar beneden te richten en zodoende het anker beter te laten ingraven. Daardoor wordt de constructie complexer en dus duurder. Het is makkelijk uitneembaar, wat een voordeel is als je daar gebruik van maakt. Bijvoorbeeld als tweede anker.
  • Het Rocna en het Manson anker hebben een rolbeugel. Die is hol uitgevoerd om het extra gewicht op de achterkant van het anker te beperken. Zij zijn later ontwikkeld dan het Spade anker en claimen het extra gewicht in de punt niet nodig te hebben. Daardoor kan de prijs mogelijk aantrekkelijker zijn.
  • Het Manson anker is het meest recent ontwikkeld en heeft een bijzondere 'verstelbare' schacht die er voor zorgt dat het anker op harde bodems (rots, keien, koraal), als het komt vast te zitten, makkelijker geborgen kan worden.

Alle drie zijn ze aan de zijkant voorzien van "oortjes" om de ankers bij het ingraven te richten en te voorkomen dat ze zijdelings in de bodem grijpen.

Er zijn uiteraard meer 'moderne moderne' ankers en ook meer goede, zoals het Bügel, het Sword en het Océane anker. Hun eigenschappen verschillen niet veel van wat ik hiervoor heb omschreven. Maar er zijn ook slechte, zoals het Hydrodyne anker, een gedrocht met een ingebouwd drijflichaam – je moet er maar op komen – om de punt neerwaarts te richten en dat in geen enkele test zijn belofte kon waarmaken.

Conclusies

  • Ankeren is met emotie omgeven, maar wat we willen is zekerheid.
  • 'Traditionele moderne' ankers presteren gemiddeld. Als we weten wat we doen en onze eisen niet te hoog stellen voldoen 'traditionele moderne' ankers prima.
  • 'Moderne 'moderne' ankers presteren uitstekend. Altijd, zonder compromis.
  • 'Moderne 'moderne' ankers misstaan op geen enkel modern schip.
  • Stok- en stokloze ankers 'passen' bij rond en platbodemschepen.
  • Een 'modern modern' anker als tweede anker op een platbodem getuigt van goed zeemanschap.
  • Als je anker je nog nooit in de steek liet, zegt dat iets over de omstandigheden waaronder je altijd ankerde.

Kortom, maak je keuze.

Voor nog meer informatie, zie internet