banner
Pagina in afdrukformaat
Column Schuttevaer
   
   
Column door Hans Vandersmissen,
geplaatst in Weekblad Schuttevaer van 1 februari 2003 en Berichten 49 van april 2003
 
  
Wadplaatkrakers aan de praattafel

   

De Vereniging van Wadvaar-ders werd opgericht in 1990 door Sieb Kemme, destijds keurig wetenschappelijk mede-werker aan de Universiteit van Groningen en varend in een Lemsteraak. Vissermansuit-voering, maar toch. De club rond hem bestond uit lieden van evenzeer onbesproken gedrag en onopvallend uiterlijk, zoals wijlen Harry Rozema, en voorts vele mannen met pijpen, pluizige

Hans Vandersmissen
baarden en dito honden. Later volgde een lichting PvdA wet-houders.
Kortom, oppassende lieden allemaal, doch actie-bereid. Want diverse locale overheden broedden op beperking van droogvallen op het Wad binnen hun jurisdictie en het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij zou het droogvallen gaan verbieden buiten 200m van de betonning.
De Wadvaarders kozen een twee sporen strategie: de discussie aangaan met betrokken overheden op basis van logische argumenten en ludieke acties op het Wad. De 200 meter-regel verplichtte de Wadvaarders immers droog te vallen langs de diepe geulen met de steilste banken: erg onrustig en onveilig om te ankeren en de beste ligplaats voor zeehonden. Onzinnige regelingen invoeren is gemakkelijk, ze afschaffen echter onmogelijk. Afgesproken werd dat het een exces-regeling zou zijn. Verzuimd werd te definiëren wat onder exces moest worden verstaan.
De flauwekul die het gemeentebestuur van Terschelling aanvoerde om droogvallen voor de Dellewal te verbieden spande de kroon. Men wilde geen klandizie voor de splinternieuwe marina verliezen en bedacht de smoes ‘horizonvervuiling’. Behalve de toenmalige burgermeester en haar trawanten vond verder iedereen die klassieke scheepjes voor de Dellewal juist zo’n aardig gezicht en de beschutte plek heel geschikt om ‘gecontroleerd’ en beschut droog te vallen. Horizonvervuiling? Vier mijl uit het zuiden zie je een witte puist als etterende wond op de horizon: de overvolle marina van Terschelling. Ludieke landelijke droogvalacties mochten niet baten maar als je gewoon voor de Dellewal ging liggen werd je zelden bekeurd. Gedogen van de slechtste soort: een drogwet uitvaardigen, maar die niet handhaven.
We zijn 13 jaar verder en de ziltbaardige 40-igers van toen zijn nu grijze 50-plussers. Tijdens de jaarvergadering in de Harlinger Zeevaartschool klonk afgelopen zaterdag de roep om verjonging. Om die kracht bij te zetten was kinderopvang geregeld. ‘Kleinkinderopvang’ heette het al snel. Nog eens zo’n periode verder en de gang staat vol met rollators. Maar de Wadvaarders voeren dan ook geen actie meer: ze praten mee in alle relevante fora en, het moet gezegd worden, mogelijk met meer succes dan het activisme van weleer.
Rond de eeuwwende kreeg het Leeuwarder OM het plotsklaps op zijn heupen. De officier van justitie vond, als LPF-lid avant la lettre, dat het gedogen afgelopen moest zijn. Wie buiten de 200m lijn lag was een exces op zich en moest worden geverbaliseerd; de afspraak met de staatssecretaris van LNV was geen wet dus telde niet. Dat zijn de normen en waarden van een onbetrouwbare overheid. Enkele charterschippers werden beboet, lieten het voorkomen en werden schuldig bevonden zonder strafoplegging. Ofwel: de rechter zat vast aan een wet die hij waardeloos vindt.
LNV dacht ’s rechters dilemma op te lossen door een streng 200 meter-beleid onder aanwijzing van enkele vrije ankerplaatsen. Wadvaarders in het geweer. Aangespoord door toen nog Friese gedeputeerde Siem Jansen dienden zij hun reeds lang door Wadvaarders gehanteerde gedragsregels in, mede om te komen tot nadere definiëring van het begrip ‘exces’. Dit werd de basis voor een convenant waarin het Watersportplatform, LNV, Waddengemeenten en -provincies elkaar konden vinden. Medio februari a.s. wordt mogelijk een definitieve tekst officieel aanvaard, waarmee een proeftijd van vier jaar kan beginnen.
Om de jaarvergadering in de stemming te brengen hield Rob Bijnsdorp een inleiding over ‘Normen en waarden op het Wad’, waarin hij passend de strikte willekeurigheid van mense-lijke opvattingen over (natuur)-waarden bena-drukte. Zeehonden worden omringd met een menselijk soort gezondheids-zorg, terwijl garnalen bij miljoenen tegelijk worden gevangen en levend gekookt. Voor beleid zijn daarom definities nodig en daarvoor heeft LNV het begrip ‘belevingswaarde’ geïntroduceerd.

Hans Vandersmissen (l), in gesprek met
Rob Bijnsdorp (m) en Eilard Jacobs (r)
Dat zal een sleutelrol spelen in het nakend convenant. Bij de uitvoering daarvan is ook het waarnemingsnet-werk, georganiseerd door Karel Helder, belangrijk. Vorig seizoen hebben 18 waarnemers nauwelijks excessen waargenomen, komend jaar gaat een groter aantal op stap.
Ik vaar ruim een kwart eeuw regulier op het Wad en ben in die tijd eigenlijk nooit op de platen zich flagrant misdragende watersporters tegengekomen; die concentreren zich op de geulen. Het convenant regelt iets dat geen regeling behoeft. Maar goed, het is beter dan een zinloos verbod.