banner
Pagina in afdrukformaat
Verstoren van Wadvogels
 

Jaarvergadering Vereniging Wadvaarders, 26 januari 2002, Zoutkamp

Verstoring van wadvogels

Inleiding door Bernard Spaans, bioloog, momenteel werkzaam bij NIOZ op Texel als onderzoeker aan wadvogels.

Vroeger gewerkt bij Instituut voor Bos- en Natuuronderzoek op Texel en aldaar van 1994 tot 1996 onderzoek gedaan naar effecten van verstoring door mensen op wadvogels. Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van LNV-directie Natuur

De beschikbare tijd voor dit praatje is te kort voor een uitgebreide toelichting maar er is een rapport over dit onderzoek verschenen. (IBN-rapport 202, ISSN: 0928-6888, te bestellen bij Alterra, Wageningen)

Hier worden alleen enkele onderdelen uit dit onderzoek belicht, met name effect van droogvallen met een boot op het wad.

Wanneer en waar zijn er problemen te verwachten

Conclusies:

- vooral in nazomer en in mindere mate in mei zijn er problemen te verwachten.
- in periodes van voedselschaarste en/of periodes dat vogels moeten opvetten (april/mei en augustus/september) zal het effect van verstoring groter zijn (extra vliegkosten, voor sommige soorten niet de mogelijkheid elders "bij te schuiven" (scholekster)).
- predatoren op het wad (voornamelijk de wadvogels) benutten ieder stukje wad, niets wordt overgeslagen maar de voedselrijkste stukken worden het meest benut.

Effect van een droogvallende boot

Conclusies:

- in een gebied van ruim 20 ha rond een droogvallende boot treedt reductie op van het aantal aanwezige vogelsoorten en van bijvoorbeeld het aantal aanwezige scholeksters.
- In een gebied van ongeveer 4.4 ha trad 50% reductie van zowel het aantal soorten als het aantal scholeksters op.
- variatie tussen gebieden (in het effect op de vogels) kunnen worden verklaard door verschillen in voedselbeschikbaarheid.
- er bleek nauwelijks verschil in effect tussen een sloepje van 5m en een tjalk van 22m.

Effect van mens(en) die op het Wad lopen

Conclusies:

- na verstoring door een mens keerde gemiddeld 72% van het aantal vogelsoorten binnen een uur terug
- gemiddeld keerde 53% van de aanwezige scholeksters binnen een uur terug
- Slechts 0-47% van de aanwezige wulpen en tureluurs keerde binnen een uur terug
- Maar 100% van de kok en/of stormmeeuwen keerden binnen een uur terug.
- Naarmate het wad voedselrijker is keren de vogels eerder terug.
- Bij aanwezigheid van mens(en) op het wad vinden de wulpen die niet wegvliegen toch minder prooien per tijdseenheid dan in een onverstoorde situatie.
- De afstand tot een mens waarop een vogel vlucht (de opvliegafstand) is groter naarmate de vogel groter is.
- In gebieden waar regelmatig mensen op het wad komen lijkt er enige gewenning bij de vogels op te treden, m.a.w de opvliegafstand wordt kleiner.
- Jacht en/of verjaging maakt vogels juist schuwer (opvliegafstand wordt groter), hierdoor wordt het verstoringseffect door andere mensen ook groter

Tips voor gedrag bij droogvallen:

- Zandige (voedselarme) plaat is betere droogvalplek dan een slikkige (voedselrijkere)

- Blijf in de buurt van de boot, vooral rond het droogvallen van het wad en rond de periode dat het water weer terugkomt. Beste moment voor een (korte) wandeling: rond laagwater.

- Niet lang op dezelfde plek blijven liggen.

- Rond hoogwater een hoogwatervluchtplaats (HVP) bezoeken is funest (gebeurt regelmatig op De Richel, hond uitlaten)


Stellingen:

* Droogvallen met een boot heeft zeker effect op de aanwezige wadvogels, het maakt het beschikbare voedselgebied tijdelijk een stukje kleiner.

* Deze gevolgen zullen niet ernstig zijn zolang het droogvallen een "kleinschalige" activiteit blijft.

* De overheid maakt zich door het toestaan van allerlei schadelijke activiteiten in het Waddengebied (zoals bijvoorbeeld militaire oefeningen, schelpdiervisserij en plannen voor een grootschalig windmolenpark) uiterst ongeloofwaardig met haar "strenge" beleid m.b.t. de watersport.