banner
Pagina in afdrukformaat
Tien jaar "Wadvaarders"

Bron: Els Knol-Licht, Berichten 36 (januari 2000)

Wààr de eerste gedachte tot het bundelen van krachten verankerd ligt vertelt de geschiedenis niet. Het wad is een dynamisch gegeven, zo was het en zo moet het blijven, zo ook de wadvaarderij. Voor wie haar taal kent is het een oneindige oerbron van oorspronkelijkheid voor daartoe ontvankelijke ontdekkingsbelusten. Dat dit duurzaam moge blijken te zijn! Dan hoeft de Vereniging dat niet te zijn.

Paradox

Het is paradoxaal: Van huis uit individualistische wadvarenden verenigd in een club omdat de vrije beleving bedreigd werd. En wordt. Want leken eerst eigen nationalistische plannen (Afsluitdijk, afsluiting Lauwersmeer, de niet gerealiseerde Ameland dam) de grote bedreiging, nu is het de internationalisering van het waddengebied wat wadvaarders en andere originals, zoals vissers, lopers en stropers van hun gebied doet vervreemden. Het is niet meer alleen de natuur die hier bepaald wat geschied(de), van lieverlede wordt van steeds verder weg door de politiek uitgemaakt wat hier wel of niet mag gebeuren, wanneer en onder welke voorwaarden. De mens kan veel. In goede en kwade zin. Zoals de natuurlijke ontwikkeling negatief beïnvloeden als prijs voor menselijke welvaartsbehoeften. Het is als vrouwtje Piggelmee. Ze vroeg en vroeg en overvroeg. Het keerde zich tegen haar.

Gedragscode

De grootschalige ontwikkeling van recreatie en toerisme kan de Vereniging voor vrij en verantwoord Wadvaren niet tegenhouden. Wat kan de Vereniging dan eigenlijk wel??? Met elkaar redden wat er te redden valt op kleinschalig terrein. Door elkaar te vinden op de gemeenschappelijke noemer dat de beleving van de (wadden)natuur in onze huidige te ver doorgeschoten maatschappelijke ontwikkeling alleen nog maar een beetje gered kan worden door ons te houden aan onderlinge afspraken omtrent sociaal gedrag ten opzichte van elkaar en de levende natuur: leef en laat leven; omtrent (het niet) stellen van eisen aan de inrichting van ons laatste restje open en schaars bewoonde getijdengebied: stel geen eisen, behalve aan je zelf en degenen waar je verantwoordelijkheid voor hebt. Weet wat je doet, heb dus kennis, zorg dat je vaardig en waddenzeewaardig bent. Vaar en verblijf er, val droog maar niet op, dan heeft niemand last van je en is er dus ook geen reden om tegen je kortstondige aanwezigheid in het gebied te zijn. Als de vloed weer komt ben jij weer verdwenen. Opgelost. Geen spoor van terug te vinden. En dat is van belang in de ogen van diegenen die verantwoordelijk menen te zijn voor het duurzame beleid en beheer van de Waddenzee.

Stabilisatie ledental

In de tien jaren van het bestaan van de Vereniging Wadvaarders is het ledental al jaren gestabiliseerd. Duizend leden waarvan de meerderheid alleen in de vakantieperiode in de gelegenheid is het wad en één of meer waddeneilanden te bezoeken. Als ze er al jaarlijks toekomen. Omdat ze teveel vaaruren van het wad verwijderd zijn of omdat ze over te korte tijd beschikken om zich te kunnen schikken naar het natuurlijke ritme van het tij en het onnatuurlijke ritme van brug- en sluistijden. Of omdat weer en wind niet meezitten. Of omdat ….er zijn vele redenen te bedenken…er zijn zelfs Wadvaarders die niet meer gaan in de zomervakantie omdat ze het te druk vinden bij sluizen of havens. De ware aard verloochent zich niet. Een Wadvaarder is daar waar geen drommen zijn, zijn eigen (vaar)weg volgend. Het profiel van de Wadvaarder is onderzocht: hoogopgeleid, goed inkomen, middelbare leeftijd, gezinsvaarder, natuurminnend- en milieubewust met een veeljarige (wad)vaarervaring.

Oprichtingsvergadering

Tien jaar geleden, om precies te zijn op 17 februari 1990, vond de oprichtingsvergadering plaats in restaurant "Land en Zeezicht" op de pier van Holwerd. Met als dagvoorzitter Sieb Kemme. Zijn oproep in een aantal watersportbladen naar aanleiding van het droogvalverbod dat op de Dellewal bij Terschelling van kracht was geworden in zomer 1989, in navolging van Ameland, is de bakermat geweest voor de Vereniging. Honderd potentiële leden zijn afgekomen op dit initiatief. Om tegenspel te kunnen bieden aan alles wat een aantasting kan betekenen van de mogelijkheden van recreatieve wadvaart. Daarnaast beoogden de initiatiefnemers het bevorderen van verantwoorde recreatievaart op de wadden zonder schadelijke verstoring. In het eerste bestuur worden voor een jaar benoemd: Sieb Kemme als voorzitter, Dik van der Ham als secretaris/penningmeester, Harrie Rozema en Bert Wagenborg als leden. Bij notariële akte van 23 augustus 1990 worden de Verenigingsstatuten vastgelegd.

Bestuursleden en veranderingen

In 1990 nog wordt het bestuur uitgebreid met Karel Helder (-’97), Jan de Jong (-’95), Menno Buiskool (-’99) en Pieter van Kuppenveld (uit ’93, terug ‘94-‘96) en Kees van Roon (uit ’92, terug ‘95-‘98). In de loop der jaren zijn er enkele veranderingen en incidentele aardverschuivingen in het bestuur. Harrie Rozema neemt in ‘91 voorzitterschap op zich, Sieb leeft zich uit in het secretariaat en besluit in de loop van ’94 uit het bestuur te stappen. Het secretariaat wordt in ‘96 overgenomen door Kees van Roon, nadat Pieter van Kuppenveld het secretariaat tijdelijk had vervuld. Harrie draagt in ‘93 de voorzittershamer over aan Karel Helder (-’97). In ’97 neemt Henk Voerman het roer over na een jaar meegevaren te hebben als bestuurslid. In het bestuur participeerden verder voor kortere of langere tijd Peter Arendz (‘93-’98, penningmeester en ledenadministratie), Frans Bout (‘96-’98), Dik van der Ham ‘91 ,Els Knol-Licht (‘93-’96) en Nynke Bout (‘94-’96). Ook staat nog ergens de naam van het eeuwig afwezige bestuurslid Cees Swier (‘92-’94). Voorlopig als laatste vrouw tussen de kapiteins: Marjan Vroom (‘98-’99). Het langstzittende bestuurslid, tot nu toe, is Menno Buiskool geworden. Hij heeft zijn activiteiten voor de Wadvaarders in het afgelopen jaar geleidelijk overgedragen aan de nieuwste beleidsaanwinst Eilard Jacobs (‘99- ). Iets langer al speelt penningmeester Eiso Vos (‘97- ) zijn deuntje mee. Ruud van der Steen begint in ’98 mee te lopen, na luttele maanden gevolgd door Michel Capel, die formeel secretaris wordt. Het dagelijkse secretariaat is sinds een paar jaar uitbesteed onder wakend oog van ex-bestuurslid Kees van Roon, die zelf de ledenadministratie blijft doen.

Sprekers van het eerste uur

Voorafgaande aan de oprichtingsvergadering zijn er twee sprekers: Eén daarvan, de voorzitter van de WaddenAdviesRaad zult u mogelijk op Schier weer te horen krijgen, nog steeds als voorzitter van De WAR. Bovendien is Siepie de Jong één van de meest trouwe genodigde aanwezige op jaarvergaderingen van de Wadvaarders. Zij sprak tien jaar terug o.a. over de hamvraag òf de Wadden de toenemende druk van de recreatievaart wel aan zal kunnen. Mogelijk horen we nu dezelfde vraag, al dan niet met antwoord op basis van voortschrijdend inzicht en onderzoek.

De andere spreker, een fervent en bekend wadvaarder en later Wadvaardersvoorzitter Harrie Rozema, heeft evenmin sindsdien jaarvergaderingen gemist. Zijn verhaal van toen over ‘verantwoord wadvaren’ (waaruit de ‘10 geboden’ zijn ontstaan), over de ontstaansgeschiedenis van het gebied en de bedreigingen, over het spanningsveld tussen opgelegde maatregelen en draagvlak, over het verschil tussen ‘hoogwatervaarders’ en droogvallers zou ook nu nog actueel zijn. Als zijn gezondheid het toelaat zal Harrie zeker aanwezig zijn op Schier. Zijn (ervarings)deskundigheid met het wadvaren heeft Harrie ooit op papier gezet voor wadcursisten. Velen gaan nimmer zonder de klapper van Harrie het wad op.

Winst en verlies

Om met het laatste te beginnen. Tien jaar lang wordt er nu al geageerd tegen het droogvalverbod bij Terschelling. Het proefproces dat Karel Helder en Sieb Kemme hebben uitgelokt door zich in de zomer van 1990 droogvallend te laten bekeuren op de Dellewal heeft veel publiciteit doch geen opheffing van het verbod opgeleverd. De burgemeester heeft haar hakken in het zand gezet en is erin vastgezogen.Tot op dag van vandaag. Zolang Cootje Beukering ‘regeert’ zal het tij er niet keren, zeggen eilanders en ambtelijke insiders. Het wordt tijd dat we dat inzien en zelf onze bakens verzetten door Terschelling als zijnde recreatiewadvaart-onvriendelijk te negeren. Ervaren Wadvaarders hebben niets te zoeken in een benauwd hoekje van een passantenhaven. En beginners kunnen beter elders terecht.

De winst van de Vereniging is hem enerzijds gelegen in de herkenbaarheid van de Wadvaarder als zijnde wadvaarders die zich bewust zijn van het bijzondere natuurgebied waar ze varen, waar ze zuinig op zijn en waar ze voor gaan omdat ze er meer kunnen genieten, meer op zich zelf en de elementen zijn aangewezen dan waar ook in ons waterrijk Nederlandje. En weten dat hier veel kan wat elders niet (meer) mogelijk is (zoals stilte ervaren, ongereptheid, uitgestrektheid, zicht van hemel tot aarde, van hier tot horizon), doch tevens dat hier niet alles kan of is wat tot de verworvenheden (of zo je wilt verderfelijkheden) van de westerse welvaart gerekend wordt (gerief, luxe, aansluitingen). Anderzijds zit de winst in de erkenning als gesprekspartner daar waar het gaat om beleidsvoorbereiding en onderzoek op het gebied van wad(vaar)recreatie. Er wordt meegesproken en gedacht op diverse niveaus, al leidt dat nog niet altijd op voorhand tot het gewenste resultaat (flexibel omgaan met zonering, afstanden, droogvalplaatsen), maar wel tot enig begrip voor de verantwoorde recreatieve particuliere wadvaart. ‘Wadvaarders’ zijn zo langzamerhand een begrip. Niet overal echter is even helder dat we ons als natuurminnende wadgebruiker in positieve zin onderscheiden van opvarenden bij de commerciële chartervaart. Wij brengen alleen wat minder geld in het laatje bij de plaatselijke wadbewoners en havenbeheerders.

Acties

De meest spraakmakende en heuglijke actie van de Wadvaarders is de 17 weken durende estafette-bezetting van het vogelwachtershuisje op de Engelsmanplaat geweest in 1993. Het levert de Wadvaarders veel publiciteit op tot in NOVA toe (Karel Helder "wat verstoren wij nou ?? Ik zie niks!") en de deelnemende Wadvaarders die een week ‘wonen’ in het huisje een onvergetelijke ervaring en kennis van de doorlopende veranderingen in het getijdengebied. Alle gebeurtenissen in die periode zijn vastgelegd in het "Dagboek van de Engelsmanplaat". Een boeiend document over het wonen op een onbewoonde steeds weer onderlopende plaat .

Traditioneel werd bijna de Hemelvaart-droogvalactie op de verboden Dellewal; in ’97 een droogvalestafette tijdens het Oeralgebeuren, afgelopen jaar omgezet in een zomer-actie. Ludiek de eenmalige ‘prik (-zet)actie in ‘98 ten Zuiden van de Engelsmanplaat in het bijzijn van blad ZEILEN medewerker Henk Bezemer en fotograaf Rob Bonte. De voorgenomen Simonszand-bezetting in ’99 werd door het weer verijdeld. Toch zijn er mooie stampende en kleumende Wadvaardersbeelden uitgezonden door TV-Friesland vanaf dit stukje ledige Groninger wad.

Jaarvergaderingen

  1. 1990 Holwerd, contributie 10,-; voorlopig bestuur onder voorzitterschap van Sieb Kemme
  2. 1991 Harlingen, 23 feb, inmiddels 290 leden geregistreerd, 80 aanwezig; A4 met gedragsregels reeds in omloop; vlagontwerp; verkiezing eerste officiële bestuur: Harrie Rozema vz, Sieb Kemme secr, Bert Wagenborg penn, Menno Buiskool, Dik van der Ham, Karel Helder, Jan de Jong, Pieter van Kuppenveld en Kees van Roon; contributie naar 15,-
  3. 1992 Noordpolderzijl, inmiddels 600 leden; juridisch fonds wordt ingevoerd.
  4. 1993 den Oever, 30 jan; 750 leden
  5. 1994 Lauwersoog a/b veerboot ‘ROTTUM’ 29 jan
  6. 1995 Harlingen Visafslag 28 jan; 1000ste lid
  7. 1996 Kampen café de IJssel 27 jan
  8. 1997 Harlingen Chinees restaurant op pier 25 jan
  9. 1998 Lauwersoog Schoenerbult 31 jan
  10. 1999 Noordpolderzijl ’t Zielhoes 30 jan
  11. 2000 Schiermonnikoog 29 januari met facultatief feestelijk ‘over’blijven

Wadvaarderstrofee

Wordt jaarlijks uitgereikt aan persoon, personen of organisatie die zich verdienstelijk heeft/hebben gemaakt (of zou kunnen maken) voor de Wadvaarders: ’94 Harrie Rozema, oud voorziter; ’95 LNV Tj. de Vries / A.de Groot Openluchtrecreatie; ’96 Siem Jansen, vz Stuurgroep Wadddenprov; ’97 voorwaardelijk gem. Terschelling; ‘98 Rijks Waterstaat Regio Noord / vuurtorenbemanningen; ’99 gezin van Roon

Bericht(en)

De eerste Berichten aan leden, nrs 1 t/m 7 vallen als A4tje geschreven door de secretaris bij de leden in de bus. (wie de nrs 6-7 nog ergens heeft, graag een kopietje voor het redactiearchief). Nr 8 verschijnt in november 1992 voorzien van een zwart jasje een heeft een heuse redactie, bestaande uit Hans Beukema, Benne Holwerda en Sieb Kemme. Het is de bedoeling dat de BERICHTEN 3 á 4 x per jaar gaan verschijnen. Els Knol-Licht neemt in ’93 de plaats van Hans Beukema over. Het redactieadres wordt losgekoppeld van het secretariaat. Verschillende bestuursleden blijven tot ’96 de redaktietaken vullen en daarmeede inhoud van de BERICHTEN: Nynke Bout en Pieter van Kuppenveld. Niet bestuurslid Benne is als vormgever een stabiele factor. Van ‘96-’98 is er een ‘Amsterdamse’ ledenredactie: Giotta Spijker, Carla van Mierlo met Frans Bout als bestuurscontact. De contacten zijn wisselend. In die tijd begint de omslag van kleur te verschieten. Ook Sieb Kemme werkt nog eens mee. Dat verandert als er in ’98 een nieuwe redactie moet komen. Vanuit het bestuur neemt Marjan Vroom die taak op zich en vormt samen met lid-ondergetekende een voorlopige redactie. Een nieuwe vormgever wordt gevonden in de loop van het jaar gevonden in de persoon van lid Roelof Mulder op Texel. Met lid Janny du Bois erbij is de redactie weer op sterkte. Door werkverandering van Marjan trekt zij zich na een jaar terug uit het bestuur en wordt Ruud van der Steen de bestuurscontactman in de redactie. De huidige mogelijkheden via @ vergemakkelijken het redactiewerk en het contact met (bestuurs)leden aanzienlijk.

U heeft nu een uniek WIT-nummer in handen, samengesteld met bijdragen van velen, die hun hart verpand hebben aan de Waddenzee, droog of nat, je vindt er van alles wat.

Publicaties

  • 1991 - logo en ledenwerffolder met de 10 geboden voor wadvarenden
  • 1992 - vlag
  • 1993 - "Wadvaarders en hun zee" geschreven door Menno Buiskool en Kees van Roon.
  • 1994 - "Dagboek van de Engelsmanplaat", dagboeknotities van 17 bezetters-groepen
  • 1996 - resultaten grote Wadvaardersenquête in BERICHTEN
  • 1999 - Nieuwe ledenwerffolder met gedragsregels

VIP vaardagen

De eerste succesvolle VIP-vaardag wordt gehouden vanuit Harlingen. Alle latere vanuit Lauwersoog. Mits zich een dag met gunstig tij en weer zich voordoet een éénmaal per jaar weerkerend evenement waarbij een selectie van wadbetrokken ambtenaren, politici en/of bestuurderen een beetje wad kunnen beleven als gast aan boord van een aantal droogvallende Wadvaardersboten zonder inwendig droog komen te staan.

Dit was een greep uit de nog relatief jonge verenigingshistorie. Het voeren van de vlag draagt bij aan het uitdragen van de boodschap "we zijn trots en zuinig op ‘ons’ wad. We zien en ervaren de waarde en gedragen ons ernaar".