Open brief van Wim Geradts aan de minister

Van: Wim Geradts, december 2008
Tevens verschenen in: Spiegel der Zeilvaart februari 09

De inhoud van onderstaand artikel is niet in lijn met het beleid van de verenging, dat is gericht op het komen tot goede afspraken over dit onderwerp met de diverse partijen.
Het bestuur van de Vereniging Wadvaarders deelt het standpunt van Wim Geradts in deze niet. Maar het standpunt is interessant genoeg om te presenteren.

Aan de minister van LNV mevr. G.Verburg 

Van de zeehonden zelf hoeft uw bozige, dure waddenbeleid zeker niet.

Mevrouw,

Als eenvoudige zeilende wadvaarder die sinds 1992 ook het overheidsbeleid inzake zeehonden en vogels volgt,  schrijf ik u uit bezorgdheid deze Open brief.  Bezorgdheid omdat het overheidsbeleid inzake zeehonden en vogels rampzalig is voor de betrekkingen tussen mensen en wad en niets toevoegt aan het welzijn van de dieren.  Het huidige beleid maakt van de Wadden verder een barse politiestaat waarbij de mens als een kwaadaardig wezen binnen hekken wordt gedwongen op grond van verstarde en achterhaalde aannames. Dat beleid kost ook nog kapitalen. Weggegooid geld. Het kan gemakkelijk anders, vriendelijker, logischer en zonder enige schade.

Ik heb vooral last van uw gestrengheid inzake de pleziervaart. U sluit meer dan tien procent van het wad af en stuurt horden toezichthouders op ons af. Dat doet u voor de zeehond. Maar ten onrechte: de pleziervaart is geen vijand van de zeehond. Dat hebben belanghebbende biologen en bewakers op het wad ervan in een doorgeschoten beroepsijver gemaakt. Over de hele wereld komen zeehonden vlak naast mensen en veelal ook òp schepen.  Een zeehond ziet een schip als een ander waterdier, dat weinig kwaad kan, zeker sinds de jacht verboden is. Een oude visser uit Noordpolderzijl: ze weten dat er niet meer geschoten wordt.
Wie droogvalt met zijn schip maakt vaak mee dat zich zeehonden op korte afstand naast hem voegen. Het enige wat hem dan te doen staat is onrustbrengend gedrag nalaten: voetballen, hond uitlaten, zeilen klapperend drogen. Dat is ook alles wat je als overheid tegen sommige verstoorders moet doen:  ze een rustig gedrag leren. Een schipper van de bruine vloot heeft zelfs ontdekt dat je op een meter afstand van zeehonden kunt komen als je, bijwijze van andere zeehond. niet loopt maar kruipt!

Moeten zeehonden dan geen rustgebieden hebben waar ze kunnen baren en zogen? Ja, maar NIET met uw permanente afsluitingen. Ze hebben rustgebieden genoeg. Waarom? Omdat ze zo flexibel zijn, in tijd en in plaats Ze baren en zogen nu eenmaal voornamelijk bij laag water als er de meeste droge oppervlakte is. Dat is hooguit de helft van een dag. Het hangt vervolgens van de locatie en het uur van laagwater af hoeveel schepen er feitelijk langsvaren die verstorend zouden kunnen zijn. Bij laagwater wordt al het minst gevaren.
Zou de zeehond de verstoring al te groot vinden – dan wijkt hij uit naar een andere bank die helemaal geen scheepvaart kent. Ook die zijn er genoeg. Bovendien: die pleziervaart is alleen in een paar zomermaanden actief en ook hoofdzakelijk langs bebakende routes. Het varen is erg beperkt, over een jaar gezien. Rond hoogwater, ook de helft van een etmaal, zijn ook zeehondenbanken overspoeld. Tijd om te gaan zwemmen, om vis te eten! Dus weer: niks last van bootjes. Waarom die banken dan permanent afsluiten?
Waar zeehonden behoefte aan hebben is slechts schoon water en vis, plus uitblijven van virussen. Die elementen bepalen hun welzijn, niet de aanwezigheid van bootjes. Aan schoon water heeft de overheid terecht veel gedaan. Maar onterecht is dat afsluiten van waddenbanken.

Het irreële overheidsbeleid bewerkt intussen dat de pleziervaarder met wrevel het wad bevaart. Hij wordt gezien als een misdadiger die in de hand moet worden gehouden. Op hun verstand en medewerking wordt zo geen beroep gedaan.

Een erger effect van al die afsluitingen is dat er handhaving nodig om het onlogische afsluiten te kunnen afdwingen. Dat kost ons land vier dure volbemande inspectieschepen die speedbootjes neerlaten om op volle kracht rustzoekende zeilers te bestraffen. Daarbovenop spieden de vuurtorens, de politie, de douane, de vogeltellers, rijkswaterstaat in een voortdurend  radiofonisch contact naar mogelijke overtredingen. Het wad lijkt het best bewaakte gebied van Nederland. Anders gezegd: een politiestaat.
Tel daarbij wat de kosten van alle onderzoeks- en beheerinstanties zijn, met hun staven en niet te vergeten hun conferenties en reizen. En deel dat door het aantal zeehonden. Dan weet je wat één zeehond ons kost,  althans onder invloed van al die loze aannames.

Zijn er dan nooit verstoringen? Ze zijn er inderdaad,  soms, maar niet als regel. En welke er ook waren – de zeehondenstand groeide en groeide. Met name bij zonnig en warm zomerweer (vier dagen per jaar?) gaan er in de meest ongeschikte bootjes mensen rondvaren die door opvoeding of leefwijze weinig voeling hebben voor aansluiting op de natuur. Maar de afsluitingen voorkwamen dat nog steeds niet. En van structurele schade is niets gebleken.

Voor een natuurbewakende overheidsdienaar is een levensechter beleid moeilijk te verteren. Die lijken vanuit hun zorgenrijke hart (voorop voor hun inkomen) eerder te opteren voor een mensenvrij wad en zeehondenkolonies waar alleen zij mogen komen, want alleen zij weten hoe het daar moet. Die mensen moet u maar eens aan een realistischer standpunt gaan helpen – niet het bootjesvolk!

Tenslotte de vogels. Bijna hetzelfde verhaal. Als er maar voedsel in een bank zit, lopen ze pal onder je boot.  Als een verstoring voorbij is, zijn ze er meteen terug. Anders dan zeehonden hebben ze wel een vast en droog broedterrein zonder eiervertrappende mensenvoeten nodig. Daar dus maar geen toegang. Maar ook inzake vogels is nog nooit aangetoond wat het effect is van verstoringen.. De natuur regelt het meeste zelf.

Ons land lijkt soms in de ban van vals sentiment inzake natuur. Op het Wad is dat schrijnend zichtbaar. Die lieve zeehondjes (het zijn roofdieren en ze kunnen intussen hard bijten) moeten beschermd! Wat mooi ook, al die opvang van die moederloze baby’s.  Een heel klein percentage intussen en een beetje verlies kan best lijden. Dat is natuur.

Kortom, minister, uw huidige beleid is bizar. Het kan veel simpeler en aardiger als we wat natuurlijker met ons sentiment inzake het wad omgingen. Laat het wad open. De zeehonden zullen er niet minder van worden. En de mens wordt verlost van een duur, doorgedraaid, totalitair systeem dat niet past bij het wad, niet past bij mensen en al helemaal niet hoeft voor de zeehonden zelf. Ga ervan uit dat de meeste mensen van goede wil en goed verstand zijn.

En mocht u toch wat willen doen: begin een campagne voor natuurvriendelijk gedrag onder die wadbezoekers die dat, misschien uit onwetendheid, nog niet van nature vertonen Vraag ze mee te helpen aan de rust. Daar komen ze tenslotte ook voor. Ik denk dat daar draagvlak voor is, in ruil voor vrijheid, dus ook de vrijheid om zelfstandig en verstandig te handelen.

Wadvaarder Wim Geradts
Utrecht,  december 2008