banner
Pagina in afdrukformaat
Bij de opening van de Wadden-academie

Van Maarten Snel, 8 december 2008 (na het symposium)

Ik ben tegen vraagsturing, MAAR…. ??

In diverse organisaties is het begrip Vraagsturing een tijd lang “bon ton” geweest. Terecht, want die organisaties hadden hun ogen en oren hadden gesloten voor de buitenwereld, waar zij sterk afhankelijk van waren. In die situatie leek vraagsturing hét antwoord. Maar daarbij zijn de meeste van die organisaties doorgeschoten. Zo ben ik TEGEN vraagsturing omdat ik in het (hoger) onderwijs gezien heb dat een organisatie onhanteerbaar werd doordat de vraag van de student centraal werd gesteld bij de onderwijsprogrammering. Een ramp, met gebrek aan stageplaatsen, afhakende bedrijven en uiteindelijk een leeglopende opleiding als gevolg.
Ik ben TEGEN vraagsturing omdat de Nederlandse omroepen hun oren hebben laten hangen naar wat de meeste kijkers wensen. Kijkcijfers domineren het beleid (vertrossing, wie kent dat woord nog?). Met als gevolg dat de buis gevuld wordt met heel veel oppervlakkigheid. Gelukkig zijn er nog enkele kleine omroepen die voor kwaliteit gaan. En ik ben TEGEN vraagsturing omdat in de Tweede kamer de politieke partijen populisme bedrijven om de kiezersgunst (ook een vorm van vraagsturing), terwijl het langere termijn beleid verloedert.

MAAR hoe zit dat nu met de Waddenacademie??

Er is al veel onderzoek gedaan naar de natuurwaarden van dat prachtige Wad. Er zijn zo veel wetenschappers die allemaal hun aanbod al hebben gedaan en nog meer onderzoeksplannen al klaar hebben liggen. En dan zou de Waddenacademie al die bestaande en nieuwe onderzoeken in kaart moeten gaan brengen? Of de bestaande onderzoeken met elkaar in verband moeten gaan brengen? Of wetenschappers moeten faciliteren om hun onderzoek nog beter te kunnen gaan doen?
Eén van de stellingen in het debat bij de opening van de Waddenacademie: “Er is een substantiële inhaalslag (in kennis) nodig om het beleid ten aanzien van de Waddenregio beter te kunnen onderbouwen”. NEEN. Het gaat niet om nóg meer kennis, het gaat niet om méér onderzoek, zolang de onderzoekers de vraagstelling bepalen. Het gaat om de wijze waarop we de uitvoering van onderzoek gaan organiseren.
Het Wad is een gebied waar veel belangen en veel waarden een grote rol spelen. Het is in de eerste plaats een natuurgebied, maar er is veel ruimte voor menselijk medegebruik. Het Waddenbeleid wordt door overheden bepaald, waarbij debat met het maatschappelijk middenveld een redelijk grote plaats inneemt (of zou moeten innemen). De vragen die daar spelen kunnen voor een groot deel door onderzoekers worden beantwoord. Maar dat zijn dan wel de vragen waar de verschillende partijen het over eens zijn. Een breed gedragen consensus over de vraagstelling creëert commitment aan de uitkomst van het onderzoek. Dat is de crux. Let wel: de uitkomst van dat onderzoek staat dan dus niet tevoren vast. Ik ben, ondanks wat ik hierboven beweerde, VOOR die vorm van vraagsturing.
Het aanbod aan wetenschappelijke kennis wordt dan dus niet door de wetenschappers bepaald, maar de vraagstelling voor onderzoek (en niet de uitkomst van het onderzoek!) wordt door beleidsmakers samen met het maatschappelijk middenveld bepaald. Als nieuwe speler in dit veld kan of moet de Waddenacademie in de organisatie van de vraag naar maatschappelijk relevant onderzoek een belangrijke rol gaan spelen.

In de discussie bij de opening van de Waddenacademie werd vaak gesproken over de balans tussen natuur en menselijke activiteiten in het Waddengebied. In de bestaande onderzoeken bestaat een opvallend verschil, een disbalans, tussen de hoeveelheid onderzoeken die de natuur als thema hebben en die de menselijke activiteiten als uitgangspunt nemen. Zo werd bij de opening van de Waddenacademie gerapporteerd over allerhande onderzoek naar de nieuwe manier van het kweken van mosselzaad, met zogeheten invang-installaties (MZI’s). Er wordt onderzoek gedaan naar de effectiviteit van dit middel, naar de opbrengst per hectare, naar de gevolgen van dit nieuwe middel voor de bodem, naar de juiste plaatsing, naar de gevolgen voor de vogels, naar de gevolgen voor de vissen, naar de gevolgen voor de zeehonden. Maar wie onderzoekt de gevolgen voor de mensen? Het Wad wordt alom gewaardeerd om zijn openheid, zijn wildernis-achtige karakter, de weidsheid. De MZI’s vormen een lelijke verstoring van dat beeld, door hun langgerekte rij gele tonnen en palen die boven water uitsteken. Bovendien beperken ze de bevaarbare ruimte van het Wad, staan ze niet op waddenkaart aangegeven waardoor ze gevaarlijk zijn voor de scheepvaart, en zo voort. Laat de Waddenacademie daar een taak in vervullen: het herstellen van die balans tussen de verschillende aandachtsgebieden door om onderzoek te vragen dat die balans herstelt. Overheid en maatschappelijk middenveld zijn bij die balans gebaat.


 
Waddenacademie Symposium
Kennis voor een duurzame toekomst van de wadden

Datum: 1 en 2 december 2008
Locatie: Leeuwarden
Onderwerp: Lange termijn visie op de kennishuishouding in het Waddengebied

Namens de Waddenacademie willen wij u uitnodigen om aanwezig te zijn op het Waddenacademie Inauguratiesymposium met als thema “Kennis voor een duurzame toekomst van de wadden”. De Waddenacademie wil dit moment aangrijpen om met de voorlopige resultaten van haar bevindingen naar buiten toe te treden.

Doelstellingen van de Waddenacademie zijn:

  • het identificeren van domeinoverstijgende kennisleemtes ten behoeve van de duurzame ontwikkeling van het Waddengebied en het articuleren van voor het Waddengebied relevante onderzoeksvragen;
  • het bevorderen van een samenhangende onderzoeksprogrammering op regionaal, nationaal en internationaal niveau;
  • het bevorderen van informatievoorziening en kennisuitwisseling in en tussen de kenniswereld, overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties.

Sprekers zijn vooraanstaande actoren vanuit wetenschap, beleid en maatschappij die betrokken zijn bij de discussie rond het Waddengebied met onder andere:

  • Commissaris der Koningin Provincie Fryslân
  • Bewindslieden van ministeries van VROM, LNV, OCW en VW
  • Deltacommissie

Prof.dr. Pavel Kabat, Bestuursvoorzitter Waddenacademie
Drs. Ed Nijpels, Voorzitter Maatschappelijke AdviesraadWaddenacademie 

www.waddenacademie.knaw.nl