banner
Pagina in afdrukformaat
"Veranker het Wad"

Programma: ECOMARE, eendaagse cursus voor Wadvaarders
Op 14 maart en 11 april van 11:00 uur tot 18:00 uur (de tijden van aankomst, resp. vertrek Texel)

  1. Mariene ecologie; het ontstaan van het waddengebied.
    Met aandacht voor de uniciteit van het gebied en waarom juist hier op aarde een dergelijk gebied ontstaan is.
    Verder een overzicht van het marine ecosysteem verluchtigd met een kort filmpje en een quiz.
     
  2. Practicum Vogels; practicum Vissen.
    Met aandacht voor de herkenning, eigenschappen en gedrag.
     
  3. De opvang van Ecomare.
    Met aandacht voor olieslachtoffers, afvalslachtoffers en andere ongelukkige wadbewoners.
     
  4. Regels, waarom?
    Waarom zijn er regels en waarom zijn de regels in het ene gebied strenger dan in het andere?
     
  5. Wadlopen en practicum aanspoelsels.
    Met aandacht voor het op naam brengen van alles wat je op en in het wad kunt vinden aan biologisch materiaal; achtergronden en tips.

Van: Lucy Klanderman Tekst) en Ciska van Geer (foto's), 24-04-2009

Verslag van de cursusdag bij Ecomare

Zaterdag 11 april: een stralende dag met volop zon, een mooie dag om naar Texel te gaan.
Sommige diehards met eigen boot, anderen al een dag eerder, maar wij vertrokken ’s morgens vroeg met trein en veerboot uit Beverwijk. Verbaasd dat er niet meer waren, reden we in een grote toerbus met slechts twee andere echtparen (die we op de boot al als Wadvaarders hadden gespot), naar Ecomare. De andere deelnemers bleken al in het leslokaal klaar te zitten.
Het werd toch grotendeels een dag binnenblijven, en dat met dat mooie weer! Maar het was alleszins de moeite waard. De cursus was al uitgebreid uitgetest bij Bruine Vlootschippers, al kregen die er twee dagen voor.
Verschillende medewerkers van Ecomare werkten mee aan de cursus, alsmede iemand van het ministerie van LNV, van het onderzoeksschip Phoca.

Ontstaan van het Waddengebied
Allereerst gaf Pierre Bonnet een overzicht met diapresentatie over het ontstaan van het waddengebied. We leerden van alles over de platentektoniek, de reis van West-Europa over de wereldbol: 500 miljoen jaar terug “woonden” we op de plek van Suriname en wandelden vervolgens via Noord Afrika en het Middenlandsezeegebied tot de huidige ligging in de laatste IJstijd. Dat alles verklaart de bodemvondsten van b.v. zoutlagen en de vorming van aardgas en olie. Het Wadden-gebied is door de IJstijden gevormd. Zo vond er veenvorming plaats toen 1600 jaar geleden de zeespiegel 1 meter lager was dan nu, werd er keileem aangevoerd en werden door zandverstuivingen de eilanden gevormd. De werking van eb en vloed maakt het waddengebied bijzonder voedselrijk en een paradijs voor flora en fauna. Hoewel er geen grote scheepvaartroutes door het gebied lopen, vormt de ermee gepaard gaande vervuiling wel degelijk een gevaar voor plant en dier.
Slechts 0,01 % van de zeeën kennen een waddengebied, dus zijn we bijna uniek.

Planten en dieren
Jaco Spek nam het stokje over met een verhaal over de voedselketen, ook weer geïllustreerd met een presentatie met een mooie serie platen. We leerden dat plankton zowel dierlijk als plantaardig kan zijn en aan de basis ligt van de voedselketen, die eigenlijk een piramide is. Bovenaan staat de zeehond.
Ondiep water is o.a. zo voedselrijk omdat er veel zonlicht in doordringt.


Zeehondenvoeren, Rens van der Zwaag

Vogels en vissen
Na al die theorie waren we benieuwd naar het aangekondigde practicum. Eerst dat van de vogels, onder leiding van Dick Schermer
Na een korte introductie over fourageren en hoogwatervluchtplaatsen, moesten we met de opdrachten aan de slag: in het museumgedeelte een 16-tal vogels vinden uit al die opgezette exemplaren en dan ook nog noteren wat ze eten en welk geluid ze maken. De kleinere vogels waren moeilijk te vinden, iedereen zich verdrong voor de vitrines en de vogelgeluiden waren haast alleen door elkaar te horen.
Maar we hebben ons uitstekend vermaakt, vooral met de mooie doorzichtige vogelsporenzoeker.
Na de prima lunch gingen we verder met de vissen, weer met Pierre Bonnet en Jaco Spek.
In onze map zaten ook viszoekers, sleutelkaarten om een vis te kunnen herkennen en benoemen. Na een korte uitleg daarover kregen we een blaadje met vissenplaatjes, die we moesten determineren.
Dat bleek met rondvissen lastiger te zijn dan met platvissen.


Dick Schermer over vogels

Vervuiling en vis- en vogelopvang
Een aangrijpend verhaal kregen we van de verantwoordelijke man van de opvangafdeling van Ecomare, ook geïllustreerd door (akelige) beelden: over plastic in vissen en vogelmagen, over de ellende van rondslingerend touwwerk en netten en over de olieslachtoffers. Daar werd je niet vrolijk van, vooral in de wetenschap dat ondanks vogelwasmachines en heel veel zorg er van de 1000 olievogels na 1 jaar nog maar 6 in leven zijn! Dat is een ontmoedigend klein aantal, maar toch blijft men doorgaan, al is het maar om mensen ervan bewust te maken wat er eigenlijk gebeurt.


Vis herkennings practicum

De regels
Na al deze interessante natuurzaken was de bijdrage van dhr. Van Dijk van het ministerie van LNV van een heel andere orde. Na zijn verhaal over regeltjes en wetten –toch al niet het boeiendste onderwerp- wilde hij over de erecode en het convenant vertellen, maar voor ons Wadvaarders was dat al gesneden koek.

Schelpen en pieren
Hoera, eindelijk naar buiten! Hoewel we uiteraard wel even naar het voeren van de zeehonden zijn gaan kijken, is dit het enige “buitenonderdeel”: we gaan het wad op. In de bus erheen krijgen we nog allemaal iets schelpachtigs om te determineren. Gelukkig hebben we ook een schelpzoeker en een tabel voor schelpdieren in de map zitten, maar dit blijkt toch wel heel wat moeilijker dan vogels of vissen herkennen!
 


Practicum aanspoelsels o.l.v. Pierre Bonnet

Gewapend met duwnetten en rieken gaan we met Pierre Bonnet en Jaco Spek het wad op, op zoek naar bodemleven en alles wat je kan vinden aan biologisch materiaal. Na een steek met de riek komt er al heel wat boven: oranje draadwormen, pieren en hoe die ook allemaal mogen heten. We vinden vogelsporen, maar helaas hebben we de sporenzoeker even niet bij de hand.
Aan de waterlijn worden er met het net wat dingen opgevist, waaronder kleine ronde kwalletjes die net knikkers lijken. Al gauw moeten we echter weer terug: de dag zit zo vol, dat er niet overal genoeg tijd voor is.

Tot slot
In het havenrestaurant van de veerboot eten we nog met z’n allen een broodje en krijgen we onder het genot van een kopje koffie een heus certificaat uitgereikt. Alleen de handtekening van onze secretaris Jaap Bosch ontbreekt er op: die komen we wel op de eerstvolgende jaarvergadering vragen!
Al met al een bijzonder informatieve, fantastische, maar overvolle dag. Dat wij maar één dag de tijd hadden tegenover de Bruine Vlootschippers twee was te merken: voor sommige onderdelen was eigenlijk te weinig tijd, ondanks dat wij als, tweede groep, een uur eerder begonnen zijn dan de eerste in maart. Een beetje jammer was dat er wel erg veel verschillende mensen voor al die onderdelen waren ingeschakeld. Dat betekende iedere keer opnieuw weer aan elkaar wennen. Maar dat waren wat mij betreft de enige kritiekpuntjes. We hebben veel geleerd, leuke contacten gelegd en een prachtig naslagwerk meegekregen met allerlei nuttige zoeksleutels.
Van harte aanbevolen voor alle Wadvaarders!


Waarom deze cursus?
Van het bestuur Jaap Bosch, secretaris

De Wadvaarders staan voor Vrij en verantwoord bevaren van de Wadden. Hiervoor is kennis van het “ecosysteem Wad” nodig. Om deze kennis op te frissen dan wel te vergaren organiseert Ecomare op verzoek van het Bestuur apart voor de Wadvaarders voorafgaand aan het vaarseizoen 2 x een ééndaagse cursus op Texel.
Vragen als: hoe is het Wad ontstaan, waarom zijn er regels nodig, het herkennen van vogels, eigenschappen en gedragingen van vogels en vissen zullen aan de orde komen. Naast theorie, zal ook het praktische niet vergeten worden.
Dit alles kan worden aangeboden voor € 95.- pp, incl. de kosten van vervoer op Texel, entree Ecomare, koffie en lunch, cursusmap en kosten van een wadgids.