banner
Pagina in afdrukformaat
Natuurbescherming in de Waddenzee

Van: E. de Waal, 2007
Eindscriptie in het kader van de studie Nederlands Recht aan de Open Universiteit Nederland
Volledige tekst als pdf

Titel: Natuurbescherming in de Waddenzee, een inspanningsverplichting of een resultaatverplichting?

Samenvatting

De tijd dat wadvaarders en natuurbeschermers tegenover elkaar stonden, ligt gelukkig ver achter ons. Wadvaarders hebben alle belang bij een goede bescherming van de natuur: we varen immers op het wad omdat we willen genieten van die prachtige natuur. En natuurbeschermers zijn er al lang achter dat wadvaarders nauwelijks verstoren en de natuur zeker niet bedreigen.

Maar hoe goed is de natuur in de Waddenzee eigenlijk beschermd? Als je soms de berichten in de krant leest krijg je de indruk dat er op grond van Europese richtlijnen en de Natuurbeschermingswet eigenlijk niets meer mag. Maar kijk je op het wad om je heen, dan blijkt dat handmatige kokkelvissers, mosselkwekers en garnalenvissers nog gewoon hun gang kunnen gaan. Delen van de Waddenzee worden nog steeds gebruikt voor militaire oefeningen.Het industriegebied in Harlingen en langs de Eems wordt verder uitgebreid: dat betekent meer scheepvaart en meer baggeren. En na jaren tegenstand is nu nieuwe gaswinning gestart.

Als eindscriptie voor de studie Nederlands recht heb ik onderzoek naar de natuurbescherming van de Waddenzee gedaan. Uit dat onderzoek blijkt dat eigenlijk maar een klein deel van de natuur in de Waddenzee wordt beschermd: 51 soorten vogels, de gewone en de grijze zeehond en drie soorten vis en het landschap waarin zij leven. Wormen, schelpdieren, krabben, anemonen, zeesterren, wieren en zelfs zeegras zijn niet beschermd.

De meeste vogels vinden hun voedsel op de droogvallende platen. Als dit voedsel verdwijnt, verdwijnen de vogels ook. Daarom is mechanische kokkelvisserij inmiddels verboden. Maar de helft van de Waddenzee is niet beschermd, namelijk de natuur in het gebied beneden de laagwaterlijn: de meeste vogels kunnen daar toch geen voedsel zoeken.

In de nieuwe ‘pkb Derde Nota Waddenzee’ is van een aantal activiteiten onderzocht wat de mogelijke schadelijke gevolgen zijn. Daaruit blijkt dat wadvaarders bij het droogvallen vogels en zeehonden kunnen verstoren. Bij andere activiteiten, zoals handmatige kokkelvisserij, is naar verstoring niet eens gekeken. Wij hebben dat laatst weer gezien bij de Engelsmanplaat: de handkokkelaars verkennen bij laagwater het slikkige wad waar veel vogels foerageren, daar zitten de meeste kokkels. Als het water weer opkomt worden die kokkels vervolgens bijeen geharkt. Wadvaarders liggen bij voorkeur op stevig zand: daar is voor vogels meestal weinig te halen. En de wadvaarders laten als ze verder varen geen schade na, de kokkelvissers wel.

Uit de Derde Nota Waddenzee blijkt dat gaswinning en visserij (vooral op schelpdieren en garnalen) de grootste bedreigingen voor de beschermde natuur vormen, direct gevolgd door baggerwerk. Het is goed om dat in gedachten te houden als de Vereniging Wadvaarders weer met de overheid in discussie gaat over beperkende maatregelen.